پژوهش ها و مطالعات

بررسی نگرش دانشجویان در مورد لزوم ارائه واحد درسی در زمینه اعتیاد

چکیده:

هدف پژوهش حاضر بررسی نگرش دانشجویان دانشگاه  نسبت به لزوم  اطلاع رسانی در زمینه پیشگیری، عواقب، و درمان اعتیاد در قالب واحد درسی دانشگاهی و یاکارگاه آموزشی در دانشگاه  بود. بدین منظور تعداد 200نفر ازدانشجویان دانشگاه اراک از رشته‌های مختلف تحصیلی به روش خوشه ای انتخاب شدند، و به پرسشنامه نگرش سنج محقق ساخته که شامل 20 سوال می­باشد پاسخ دادند. نتایج نشان داد که حدود 71%  دانشجویان لزوم  ارائه واحد درسی اعتیاد را  بسیار بالا می­دانند؛ لزوم اطلاع رسانی در زمینه ی اعتیاد در دانشگاه  از طریق کارگاههای آموزشی توسط 77%  دانشجویان  لازم و ضروری دانسته شده است؛ 73%  با ارائه خدمات مشاوره‌ای در این زمینه موافق بودند. به طور کلی 7/86% شرکت کنندگان در این پژوهش اطلاع رسانی از طریق دانشگاه در زمینه اعتیاد را بسیار ضروری دانسته‌اند.

واژه‌هاي کلیدي: اعتیاد، نگرش سنجی، دانشجویان

Exploring university students' attitudes toward academic course work in the field of addiction

:Abstract

This study is a preliminary investigation of university students' attitudes toward academic course work in the field of addiction (prevention, consequences, and treatment of addiction) . To this purpose 200 of Arak university students participated to this study. They were asked to fill in a questionnaire which was designed by researcher. The results showed that offering workshops by 77%, psychological and counseling services by 73% and offering courses by 71% of the students was considerednecessary. Overall, offering information by universities in the field of addiction considered very essential by 86.7% of participants in this study.

Key words: addiction, university students' attitudes

 مقدمه:

آمارها حکایت از افزایش روزافزون مصرف و سوءمصرف مواد در بين دانشجويان دارد. اعتیاد در بین دانشجویان از مسائلی است که غفلت جامعه شناسان و محققان اجتماعی از آن می‌تواند عواقب جبران ناپذیری داشته باشد. این عارضه امروزه در میان افراد جوان شایع تر است و سن ابتلا به آن به نحو قابل توجهی کاهش یافته است (رئوفی، رضوی، 1378؛ كردميرزا و همكاران، 1382؛ ترقی جاه، 1387؛ چیرپلو، ترجمه پیرمرادی، 1378). اگرچه  میانگین معتاد حرفه‌ای در میان دانشجویان از ميانگين جامعه کمتر است، اما تحقیقات نشان می­دهد رشد آمار دانشجویانی که به صورت تفننی برای یکبار مواد مخدر مصرف کرده اند، نگران کننده است. اعتقاد به اینکه تنها یک بار مصرف مواد مخدر اعتیاد آور نیست و شیوع چنین برداشتی در میان دانشجویان تصوری خطرناک است و عواقب دشواری را به دنبال دارد. گرایش برخی دانشجویان بیشتر به سمت موادی است که سطح هوشیاری، یادگیری و پردازش اطلاعات را در آنها افزایش دهد و با این باور غلط که یک بار تجربه اعتیاد آور نیست به سمت استفاده از انواع مواد مخدر گرایش پیدا می­کنند. قرصهای روان گردان نیز با تصور اعتیادآور نبودن و افزایش هوشیاری توسط دانشجویان مصرف می­شوند.از آنجایی که درمان سوء مصرف مواد پر هزینه، دشوار و طاقت فرسا است، پیشگیری از آن میتواند در جلوگیری از تحمل هزینه های سنگین به اجتماع جلوگیری کند.یکی از شیوه های مهم پیشگیری از اعتیاد آگاه کردن افراد از خطرات و مضرات سوء مصرف مواد است.اگر هر فرد از تاثیر نامطلوب مصرف مواد بر سلامت جسمی،روحی و روانی و اجتماعی خود و خانواده اش مطلع باشد و آن را باور کند کمتر به این کار دست میزند (طارمیان، 1380). بنابراین آموزش جوانان می تواند به کاهش رفتارهای پرخطر، تقویت نگرش ها و رفتارهای سالم، ارائه اطلاعات درست در مورد مواد همان گونه که واقعا هست و مقابله با اطلاعات نادرست کمک کند. و ارائه آموزش در این زمینه بدون بررسی نگرش دانشجویان در ارتباط با لزوم اطلاع رسانی و آموزش در مورد اعتیاد از طریق دانشگاه،  برنامه ریزی در زمینه ی این مسئله را دشوار میسازد. بنابراین پژوهش حاضر به بررسی نگرش دانشجویان دراین زمینه می پردازد. 

 روش:

شرکت کنندگان و طرح پژوهش

جامعه آماری این پژوهش شامل کلیه دانشجویان دانشگاه اراک در سال تحصیلی 1392-1391 بود که از بین آنها تعداد 200نفر (90 نفر مرد و 110 نفر زن  ) از دانشجویان رشته های مختلف تحصیلی (علوم انسانی، علوم پایه، فنی و مهندسی و کشاورزی)  به روش تصادفی خوشه ای انتخاب شدند. میانگین سنی این گروه 21 سال و 2 ماه بود. این پژوهش یک پژوهش نگرش سنجی می باشد که به بررسی نگرش دانشجویان در زمینه ی لزوم ارائه ی واحد درسی و به طور کلی ارائه آموزشهای لازم در زمینه اعتیاد (عوامل زمینه ساز، پیشگیری، و درمان) در دانشگاه می­پردازد.

 ابزار پژوهش

پرسشنامه  نگرش‌سنج محقق ساخته:  این پرسشنامه شامل 20 گویه است. تعداد 18 گویه از پرسشنامه به سنجش نگرش دانشجویان در زمینه لزوم  ارائه واحد درسی، کارگاه آموزشی، خدمات مشاوره ای، وبه طور کلی لزوم اطلاع رسانی در دانشگاه درباره اعتیاد می­پردازد و 2 گویه  به بررسی نظر دانشجویان در زمینه جرم یا بیماری بودن اعتیاد اختصاص دارد. فرم اولیه پرسشنامه شامل 30 سوال بود که با نظر خواهی از چند تن از اساتید دانشگاه و دانشجویان، اصلاح شد، و فرم نهایی پرسشنامه شامل 20 سوال می­باشد و ضریب پایایی کل پرسشنامه با روش ضریب همسانی درونی بالا و آلفای کرونباخ برابر با 90/0بود.

 نتایج:

 نتایج حاصل از تحلیل داده ها ( با استفاده از روشهای آمار توصیفی: میانگین، فراوانی، درصد) نشان داد که حدود 71%  دانشجویان  با ارائه واحد درسی اعتیاد در دانشگاه کاملاً موافق و یا موافق  بودند.  اطلاع رسانی از طریق کارگاهای آموزشی در سطح دانشگاه نیز موافقت تعداد زیادی از دانشجویان شرکت کننده را جلب کرد و حدود 77%  اطلاع رسانی در زمینه ی اعتیاد در دانشگاه از این طریق را  لازم و ضروری دانسته اند و 73%  موافق خدمات مشاوره ایی و روانشناسی در این زمینه بودند. به طور کلی 7/86% شرکت کنندگان در این پژوهش  با اطلاع رسانی در زمینه ی علل، پیشگیری و درمان اعتیاد از طریق دانشگاه  موافق بودند.

نتایج حاصل از اجرای آزمون t همبسته برای مقایسه پاسخ به جرم بودن اعتیاد (3/1=SD ،6/2=M) در مقابل بیماری بودن آن (2/1=SD ،98/3=M) نشان داد که دانشجویان به طور معناداری اعتیاد را یک بیماری می دانستند تا یک جرم، (02/11=t ، 199= df، 01/0= p).

 بحث و نتیجه‌گیری:

 بررسی نگرش دانشجویان در ارتباط با اطلاع رسانی در مورد اعتیاد به طور کلی و ارائه واحد درسی به طور اختصاصی هدف اصلی این پژوهش بود. نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان داد که دانشجویان با  بیماری بودن اعتیاد به طور معناداری بیشتر موافق بودند تا به عنوان یک جرم در نظر گرفته شود. همچنین بررسی نگرش دانشجویان در زمینه ارائه اطلاعات و آگاهی در زمینه پیشگیری، علل و درمان اعتیاد از طریق دانشگاه نشان داد که اکثر قابل توجه دانشجویان شرکت کننده در این تحقیق با آموزش چه از طریق ارائه مطالب تحت عنوان واحد درسی یا کارگاه آموزشی و یا خدمات مشاوره ای موافق بودند. با توجه به دادهای شکل 1 اگرچه ارائه واحد درسی در زمینه اعتیاد میزان موافقت کمتری در مقایسه با کارگاه آموزشی و ارائه خدمات مشاوره ای کسب کرده ولی میزان موافقت با آن از میزان بسیار بالایی (71%) برخوردار است. به طور کلی درصد قابل توجهی از دانشجویان (70/86%) موافق اطلاع رسانی از طریق دانشگاه بودند، و این امر نشان دهنده تمایل جوانان به کسب آگاهی از طریق یک منبع معتبر(دانشگاهی) در زمینه اعتیاد می­باشد. و می توان چنین گفت که زمینه برای اطلاع رسانی و حتی ارائه خدمات مشاوره ای و درمانی در دانشگاه بسیار مساعد است و برنامه ریزی به موقع جهت آگاه کرده دانشجویان از ابعاد مختلف اعتیاد، می تواند در  پیشگیری از ابتلا به مصرف مواد مخدر  و حتی درمان آن در قشر دانشجو که سرمایه های عظیم جامعه هستند کمک موثر و مفیدی باشد. از آنجایی که در سالهاي‌ اخير با افزايش‌ ميزان‌ مصرف‌ مواد مخدر، كاهش‌ سن‌ شروع‌ مصرف‌، بروز بيماري هاي‌ خطرناكي‌ نظير ايدز و ارتباط‌ آن‌ با مصرف‌ مواد، افزايش‌ تعداد زندانيان‌ مرتبط‌ با مواد مخدر و خصوصاً رشد خزنده‌ و گسترش‌ مصرف‌ مواد مخدر در بين‌ جوانان‌ و به ویژه دانشجويان‌ (کردمیرزا و همکاران، 1382)، و تبعات‌ ويران‌كنندة‌ فردي‌، اجتماعي‌، تحصيلي‌، اقتصادي‌ و فرهنگي‌ آن‌ و در عين‌ حال‌ ورود مواد صنعتي مخدر  يا آزمايشگاهي‌ جديد به‌ بازار مصرف‌ مواد ، سوءمصرف‌ مواد و وابستگي‌ به‌ آن‌ را به‌ صورت‌ يكي‌ از اولويت‌هاي‌ جدي‌ و خاص‌ برنامه‌ريزان‌ و مسئولان‌ در آورده‌است‌، و با توجه به نتایج بدست آمده می­توان جهت آموزش و اطلاع رسانی در زمینه ی اعتیاد در دانشگاه ها، همراه کردن  هر سه روش ارائه ی واحد درسی، کارگاه آموزشی و  همچنین خدمات مشاوره ای را  بسیار موثر دانست.

 منابع:

چیرپلو، استفانو (1378). اعتیاد به مواد مخدر در آینه روابط خانوادگی، ترجمه سعید پیرمرادی. تهران: نشر همام.

رئوفی، مریم و رضوی، ماریا (1378). راهنمای پیشگیری از اعتیاد. تهران: انتشارات مولفین.

طارمیان، فرهاد (1380). بررسی مقدماتی اثربخشی برنامه آموزش مهارت های زندگی به منظور پیشگیری از سوء مصرف مواد مخدر در دانش اموزان سال اول راهنمایی. دفتر پیشگیری از سوءمصرف مواد مخدر آموزش و پرورش.

كردميرزا، عزت‌اله؛ آزاد، حسين و اسكندري، حسين (1382). هنجاريابي آزمون آمادگي اعتياد به منظور شناسايي افراد مستعد سوء مصرف مواد در بين دانشجويان دانشگاه‌هاي تهران. فصلنامه اعتیادپژوهی،  سال اول، شماره 2.

ترقی‌جاه، صدیقه و نجفی، محمود (1387). مجموعه مقالات چهارمین سمینار سراسری بهداشت روانی دانشجویان. شیراز، 2-1 خرداد.

 نویسندگان:

صغرا اکبری چرمهینی1*، پرستو خدابخشي2، مهسا نجفی2

1- استاد یار گروه روانشناسی دانشگاه اراک این آدرس ایمیل توسط spambots حفاظت می شود. برای دیدن شما نیاز به جاوا اسکریپت دارید

2- دانشجوی کارشناسی روانشناسی دانشگاه اراک

Soghra Akbari Chermahini; Parastoo Khodabakhshi; Mahsa Najafi

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید