کانون های هدف



بدون تردید مصرف مواد در محيط كار كيي از اصلي ترين معضلات محيط هاي كاري است. با افزایش مشکل مصرف مواد در
محیط کار اقدامات و تلاش هاي فراوانی در دنيا جهت مقابله با اين معضل و اثرات مخرب آن توسط دست اندركاران، مسئولان
و صاحبان بخشهای خصوصی، دولتی و محيط كار انجام گرفته است. بسیاری از برنامه ها نتایج مثبت و قابل ملاحظه ای داشتند.
ولي سهم كشور ما از اين اقدامات بسيار ناچيز بوده و گاهاً تنها محدود به عمليات و كارزارهاي بسيار مختصر شده است. هرچند
برخورد با موضوع مصرف مواد در محي طهاي كاري گاهاً بطور سنتي بوده و نگاه به آن اكثراً از منظر اخلاقي اين مشكل بوده
است، ولی امروزه اتخاذ ديدگاه بهداشتي و نگاه به مشكل سوء مصرف مواد به عنوان يك بيماري به عنوان يك اصل مورد قبول
دست اندركاران بهداشتي محيط كار م يباشد. در حال حاضر نگاه به مصرف مواد در محيط كار با چشم انداز وسيع تري است،
هرچند اين چشم انداز كماكان در مناطق مختلف، متفاوت بوده و برنامه ها و مداخلات فراز و نشيب زيادي داشته اند. با اين وجود
در مورد مضر بودن مصرف مواد در محيط كار و تاثير مخرب آن بر كاركنان، كار، توليد و نهايتاً جامعه اتفاق نظر وجود دارد.

ضرورت اجراي برنامه پیشگیری از مواد در محیط کار

با نگاهي به آخرین آمار مصرف مواد در محیط کار در ايران مي توان به ضرورت اجراي برنامه های پيشگيری و بازتوانی سوء
مصرف مواد در محيط کار و کاهش اثرات و عوارض آنها پي برد.
از اين ميان كارگران بيشترين گروه معتادان را تشكيل مي دهندمصرف مواد نه تنها بر عملكرد كاري افراد تاثير مي گذارد بلكه
بسياري از غيبت هاي كاري، حوادث و تصادفات، بيماري ها و مرگ و ميرها با همه هزينه هاي مربوطه نيز در نتيجه آن است.

دلايل اجرای برنامه پيشگيري از سوء مصرف مواد در محيط كار:

• دسترسي به افراد در معرض خطر
• سهولت فراهم آوري امكانات پيشگيري، برنامه ريزي و اجرا
• ارتباط خاص مواد با كار
• تحميل هزينه هاي سنگين درماني (اختلال كبدي، سرطان، هپاتيت، ايدز و نظاير آنها)
• حضور طولاني فرد در اكثر ساعات بيداري( 8 تا 10 ساعت) در محل كار
• تراكم سني سوء مصرف كنندگان در دوران كار و تلاش ( 18 تا 45 سالگي)
• اعلام سازمان جهاني كار مبني بر سوء مصرف مواد به عنوان كيي از مخاطرات جدي شغلي
• محيط كار به عنوان مكاني ايده آل براي آغاز تغييرات رفتاري مثبت در شيوه زندگي و ارتقاء سلامت
• تضييع حقوق كاركنان سالم و يا درمان شده در صورت تحمل كردن يا ناديده گرفتن مصرف مواد برخي از كاركنان توسط
سيستم

اهداف برنامه پیشگیری از سوء مصرف مواد

هدف كلي:
پيشگيری از مصرف مواد در همه سطوح در محيط كار
اهداف جزيي:
• فراهم آوردن امکانات برای کشف، شناسايی و اقدامات پيشگيرانه مداخله سريع و زود هنگام مشکلات سوءمصرف مواد و
علل و عوامل آنها در کارکنان
• فراهم آوردن محيط امن، سلامت، سازنده و عاري از مواد در محيط کار
• حذف هرگونه مواد شامل الکل، مواد غير قانونی و روانگردان، داروهای تجويز شده يا هرنوع ماده ای در محيط كار که مصرف
آن به توانايی فرد برای عملکرد امن و موثر درکار آسيب می رساند و مورد سوء مصرف قرار مي گيرند است که بطور بالقوه
ريسک حوادث، غيبت، عملکرد زير استاندارد و ضعف اخلاقی و نهايتاً کاهش اطمينان به شهرت محیط کار را افزايش م یدهد.
• اجراي برنامه کارمندیاری در همه سطوح شغلي و رده هاي سازماني
• ارتقاي سلامت كاركنان

اطلاع رساني و آموزش كاركنان

اين بخش نيز يکی از مراحل اصلی برنامه بوده و هدف آن تحت پوشش قرار دادن همه كاركنان شامل افراد سالم، افراد در معرض
خطر و حتي افراد پر خطر است. بخشي از عناصر اصلی اطلاع رساني و آموزش شامل موارد ذيل هستند هرچند سطح و شدت
اقدامات پيشگيرانه و آموزش بر اساس نياز افراد متفاوت خواهند بود:
• آشنايی با مواد، اشکال، اسامی خيابانی، روش مصرف، الگوی مصرف و ميزان آن
• سوءمصرف مواد در محيط کار
• اثرات و عوارض مصرف مواد. بيماری عفونی HIV/AIDS
• مفاهيم کلی آسيب و مشکلات ناشی از مصرف مواد
• اعتياد چيست (مصرف، سوءمصرف و وابستگی)؟
• بهبودی (درمان، بازتوانی، درمان های دارويی و غير دارويي/ کاهش آسيب، گرو ههای خودياری) چيست؟
• آموزش مهارت های زندگی/ مهارت های اجتماعی
• آشنايی با سياست و قوانين کشور و شرکت. مراحل اجرای برنامه
• روش های مقابله با سوءمصرف مواد
• آشنايي با اصول کلی پيشگيری در موقعيت های مختلف مانند خانه، محله، مدرسه با تاکيد بر پيشگيری در محيط کار
• استرس و تاثير محيط کار در سوء مصرف مواد
• آشنايی با آزمايش و آناليز مواد
• ساير اقدامات و موارد آموزشي
بخشي از موارد آموزشی - تربيتي شامل موارد ذيل هستند:
• آشنايی با مواد، انواع مواد، اشکال، اسامی خيابانی، روش مصرف، الگوی مصرف و ميزان آن
• اثرات و عوارض مواد، بيماری عفونی HIV/AIDS
• آشنايی با سوء مصرف مواد
• آشنايی با روش های پيشگيری در محيط کار
• استرس و تاثير محيط کار در سوء مصرف مواد
• آشنايی با آزمايش و آناليز مواد
• آشنايی با سياست و قوانين کشور و شرکت. آشنايی با مراحل اجرای برنامه
• اعتياد چيست (مصرف، سوء مصرف و وابستگی)؟
• شناسايي فرد مصرف كننده مواد
• نحوه برخورد با فرد سوء مصرف کننده مواد
• عوامل خطر /عوامل محافظتی سوءمصرف مواد در محيط کار
• نحوه برخورد و ترغيب افراد دارای مشکل سوء مصرف مواد به درمان و بازتوانی
• رازداری
كيي از اهداف اجراي برنامه های پیشگیرانه، فراهم آوردن محيط امن، سلامت، سازنده و عاري از مواد در محيط کار است كه
دستاوردهاي آن شامل موارد ذيل م يباشد:
• کارکنان سلام تتر، شادتر و امن تر
• عملکرد بهتر
• سود بيشتر
• افزايش توليد
• كاهش غيبت از كار
• كاهش فرسودگي
• كاهش مرخصي استعلاجي
• كاهش پا سهاي ساعتي
• كاهش سوانح/ حوادث
• كاهش خطاها
• كاهش جابجايي كاركنان
• كاهش مسائل انضباطي
• كاهش هزينه هاي بيمه، درمان، از كار افتادگي و غرامت
• نگرانی کلی کمتر